Đang có 1.500 tỷ USD từ các quỹ đầu tư đổ vào AI. Nhưng câu chuyện thú vị hơn: các công ty AI đã chi một khoản kỷ lục cho vận động hành lang ở Washington năm nay. Con số? Chưa ai công bố chính xác, nhưng ước tính trên 100 triệu USD. Tôi nhìn vào đây và thấy một pattern quen thuộc.
Tại sao AI lại cần lobby? Vì AI đang đối mặt với làn sóng quy định mới. Đạo luật AI của EU, các dự luật ở Mỹ, tranh cãi về bản quyền dữ liệu. Giống hệt crypto năm 2021-2022, khi các sàn và dự án chi hàng chục triệu để vận động hành lang chống lại quy định gắt gao. Sự khác biệt: AI có nhiều tiền hơn, và họ chơi bài 'an toàn' thay vì 'phi tập trung'.
Sự thật phũ phàng: Trong 6 tháng đầu năm 2024, các công ty AI như OpenAI, Google, Meta đã tăng gấp đôi ngân sách lobby so với cùng kỳ năm trước. Họ thuê các cựu nghị sĩ, cựu quan chức Bộ Tư pháp. Mục tiêu? Không phải để bảo vệ người dùng. Mà để đảm bảo luật chơi có lợi cho họ. Cụ thể: yêu cầu các startup AI nhỏ phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn đắt đỏ, trong khi các ông lớn thì được miễn trừ. Kết quả: một rào cản gia nhập thị trường khổng lồ.
Góc nhìn trái chiều mà tôi chưa thấy ai nói: Crypto đã từng đi qua con đường này. Năm 2017, các ICO lớn chi tiền cho lobby. Năm 2021, DeFi và NFT cũng vậy. Kết cục? SEC vẫn siết chặt, FTX sụp đổ, và 'regulation-by-enforcement' trở thành hiện thực. AI đang mắc sai lầm tương tự: nghĩ rằng tiền có thể mua được sự ưu ái. Nhưng Washington không bán chính sách rẻ như vậy. Họ muốn kiểm soát, không muốn đánh đổi. Và khi AI càng lobby mạnh, các nhà lập pháp càng nghi ngờ: 'Chúng mày đang giấu gì thế?'
Tôi nhớ hồi 2022, tôi short Bitcoin và mất tiền vì sập FTX. Lỗi là do tôi để tiền trên sàn tập trung. Nhưng bài học lớn hơn: khi một ngành quá phụ thuộc vào lobby, nó đang thừa nhận rằng sản phẩm của nó không đủ tốt để tự tồn tại. AI có thể tự hào về GPT-5, nhưng nếu họ phải chi 100 triệu USD để giữ cửa, thì có lẽ họ sợ điều gì đó.
Kết luận: Hãy theo dõi các hồ sơ lobby của AI. Nếu họ tập trung vào việc hạn chế đối thủ, đó là dấu hiệu thị trường đang bão hòa. Còn nếu họ tập trung vào an toàn và minh bạch, thì đó là tín hiệu tốt. Dù sao, bài học cho crypto rất rõ: đừng chạy theo lobby. Hãy xây dựng hệ thống mà không cần xin phép. 'Code is law' không hoạt động trong governance? Đúng. Nhưng ít nhất nó còn hơn là 'lobby is law'.
