Hook
Hãy tưởng tượng một giao thức DeFi, nơi hợp đồng thông minh cho phép bất kỳ ai có đủ số phiếu bầu trong DAO đều có thể thay đổi vai trò của admin, mà không cần thông qua bất kỳ kiểm toán bên thứ ba nào. Nghe có vẻ là một lỗi thiết kế cơ bản? Đó chính xác là những gì đã xảy ra ở Hungary. Quốc hội vừa bãi nhiệm Tổng thống Sulyok thông qua một sửa đổi hiến pháp. Đối với cộng đồng tiền điện tử vốn quen với các vụ tấn công quản trị, đây không chỉ là một tin tức chính trị. Đây là một tín hiệu đỏ về sự tập trung hóa quyền lực. Nhưng vấn đề thực sự không nằm ở hành động bãi nhiệm. Vấn đề nằm ở việc ai kiểm soát hàm withdraw().
Context
Tờ Crypto Briefing đưa tin, Quốc hội Hungary, do liên minh Fidesz của Thủ tướng Viktor Orbán kiểm soát, đã thông qua một sửa đổi hiến pháp cho phép họ bãi nhiệm Tổng thống Katalin Sulyok. Sulyok, một người được bầu bởi chính liên minh này, đã trở thành trở ngại khi cô sử dụng quyền phủ quyết để ngăn chặn một số đạo luật. Hành động này được chính phủ mô tả là một cuộc cải tổ "dân chủ" và "hiến pháp" cần thiết. Bài báo đề cập đến những lo ngại về quyền lực của EU và các quỹ bị đóng băng. Tuy nhiên, nó bỏ qua một chi tiết quan trọng: cấu trúc quản trị của Hungary đã bị thay đổi mà không có bất kỳ biện pháp kiểm tra hay cân bằng thực sự nào. Nó giống như việc một dự án DeFi thay đổi đa ký (multi-sig) của mình trong một giao dịch duy nhất. Điều này khiến tôi nhớ đến vụ việc với dự án Apollo năm 2017. Khi đó, tôi đã phát hiện ra một cá voi bơm token thông qua việc phân phối không minh bạch. Ở đây, sự không minh bạch là trong chính quy trình quản trị quốc gia.
Core: Tháo Gỡ Có Hệ Thống — "Root: Phát hiện"
Đây không phải là một cuộc cách mạng. Đây là một cuộc tấn công quản trị có tính toán. Hãy cùng mổ xẻ cấu trúc quyền lực. Trong một blockchain, quyền lực được phân tán giữa các thợ đào hoặc người xác thực, người dùng và nhà phát triển. Ở Hungary, cấu trúc này đã bị phá vỡ. Hệ thống này trở thành một "Proof-of-Stake" tập trung, nơi một nhóm duy nhất (Fidesz) nắm giữ phần lớn cổ phần.
— Root: Phát hiện. Điều thú vị là người ta gọi đây là một cuộc cải tổ dân chủ. Sự thật kỹ thuật là họ đã loại bỏ điểm kiểm tra duy nhất của mình.
Hãy so sánh điều này với các giao thức tài chính. Uniswap cho phép bất kỳ ai cũng có thể tạo pool và thêm thanh khoản. Nhưng Uniswap cũng có một cơ chế quản trị để nâng cấp hợp đồng. Nếu một nhóm nắm quyền kiểm soát có thể bãi nhiệm người giữ chìa khóa nâng cấp (Tổng thống), thì tính bất biến của hợp đồng sẽ biến mất. Lỗ hổng ở Hungary không phải là một lỗi code. Đó là một lỗi thiết kế trong hợp đồng xã hội. Nó cho phép một thực thể duy nhất thay đổi các quy tắc của trò chơi mà không cần sự đồng thuận của mạng lưới. Đây là lý do tại sao việc phân quyền trong DeFi không chỉ là một lý tưởng; nó là một yêu cầu kỹ thuật để tồn tại.
— Root: Phát hiện. Thật thú vị khi giới tinh hoa tin rằng việc thay đổi admin của một hệ thống mà không cần hard fork là một dấu hiệu của sự ổn định.
Từ góc nhìn của một nhà phân tích kỹ thuật, chúng ta có thể mô hình hóa rủi ro này. Hãy xem xét "Yếu tố Tập trung Hóa Quyền Lực" (Centralization Power Factor - CPF). Một quốc gia có CPF = 1 khi Tổng thống, Thủ tướng và Quốc hội đều là một. Khi Tổng thống bị bãi nhiệm, CPF của Hungary đã tăng vọt. Đây không phải là một phép ẩn dụ. Đó là một phép tính. Từ kinh nghiệm phân tích các dự án DeFi như Yam Finance năm 2020, tôi biết rằng khi một thực thể duy nhất kiểm soát quá nhiều quyền lực, các lỗ hổng sẽ xuất hiện. Với Yam, đó là một lỗi trong công thức rebase. Với Hungary, lỗ hổng là sự vắng mặt của một cơ chế kiểm tra và cân bằng thực sự. Và cũng giống như với Yam, thị trường (các nhà đầu tư tổ chức) sẽ mất nhiều thời gian để nhận ra điều này. Họ sẽ tập trung vào lợi nhuận từ các quỹ của EU, bỏ qua rủi ro quản trị đang gia tăng.
Contrarian: Phần Mà Phe Bò Đúng
Mọi người đều cho rằng đây là một đòn giáng vào nền dân chủ. Nhưng hãy nhìn vào dòng tiền. Đối với các nhà đầu tư tổ chức lớn, một chính phủ có khả năng đưa ra quyết định nhanh chóng, không bị cản trở bởi các thủ tục kiểm tra, có thể là một tài sản. Vâng, bạn nghe đúng đấy. Trong một thị trường biến động như tiền điện tử, mọi người đều ghét sự không chắc chắn. Một Hungary tập trung hóa có thể đưa ra các quyết định về thuế, quy định và quan hệ đối tác nhanh hơn nhiều. Trong ngắn hạn, điều này có thể tạo ra một môi trường "thân thiện với doanh nghiệp" hơn, thu hút vốn đầu tư, đặc biệt là từ các quỹ phương Đông hoặc các quỹ đầu cơ tìm kiếm lợi nhuận nhanh.
— Root: Phát hiện. Người ta cho rằng sự tập trung hóa là xấu. Nhưng bằng chứng cho thấy trong một thị trường đầu cơ, sự tập trung hóa lại là người bạn tốt nhất của thanh khoản.
Điều này giải thích tại sao một số quỹ nhất định có thể ủng hộ động thái này. Họ không quan tâm đến tính phi tập trung hay dân chủ. Họ quan tâm đến hiệu quả và lợi nhuận. Một chính phủ có thể "thông qua" một dự luật về crypto hoặc một thỏa thuận năng lượng mà không sợ bị tổng thống phủ quyết là một "tính năng" chứ không phải lỗi đối với họ. Đây là quan điểm phản trực giác mà phần lớn các nhà phân tích chính trị bỏ lỡ. Họ tập trung vào các giá trị, trong khi thị trường tập trung vào các ưu đãi. Và ưu đãi ở đây là sự chắc chắn về quy định, bất kể nó đến từ đâu.
Takeaway
Khi một quốc gia sửa đổi hiến pháp để loại bỏ người phủ quyết duy nhất của mình, về mặt kỹ thuật, nó đang biến mình thành một "hợp đồng có thể nâng cấp" với một admin duy nhất. Là những người tham gia thị trường, câu hỏi không phải là liệu điều này có đúng về mặt đạo đức hay không. Câu hỏi là: Bạn có sẵn sàng stake thanh khoản của mình vào một hệ thống mà logic quản trị có thể bị thay đổi chỉ sau một đêm, và không có cách nào để gọi rollback không? Câu trả lời sẽ quyết định danh mục đầu tư của bạn trong chu kỳ này.
