Trong 17 ngày qua, chỉ số momentum của thị trường chứng khoán Mỹ đã giảm liên tục – một kỷ lục kể từ năm 2020. Cùng lúc đó, nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn mất 40% giá trị trong vòng chưa đầy ba tuần. Câu hỏi đặt ra: liệu làn sóng deleveraging ở Phố Wall đã thực sự chạm đáy, và nếu đúng như vậy, thì crypto có được hưởng lợi từ sự phục hồi này không? Tôi cho rằng câu trả lời phức tạp hơn nhiều so với một phép loại suy đơn giản.
Bối cảnh: Theo báo cáo mới nhất từ Goldman Sachs, đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ vừa qua không bắt nguồn từ suy thoái kinh tế hay lợi nhuận doanh nghiệp xấu đi. Ngược lại, các chỉ số vĩ mô như tín dụng tiêu dùng và doanh số bán lẻ của Mỹ vẫn tăng trưởng. Điều gì đã xảy ra? Câu trả lời nằm ở cấu trúc thị trường nội tại: các quỹ đầu cơ bị mắc kẹt trong những vị thế quá đông đúc, với đòn bẩy tập trung cao độ. Khi một vài quỹ bắt đầu chốt lời, hiệu ứng domino đã kích hoạt một vòng xoáy giảm đòn bẩy.
Để hiểu rõ hơn, tôi đã phân tích dữ liệu từ báo cáo của Goldman. Dưới đây là những điểm then chốt:
- Chỉ số momentum 15 ngày của các cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn đã giảm 28%, mức tồi tệ nhất kể từ tháng 3/2020.
- Nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ AI (như Nvidia, AMD) mất trung bình 25%.
- Cổ phiếu bán dẫn toàn cầu lao dốc: KOSPI Hàn Quốc giảm 27%, cổ phiếu lưu trữ giảm 36%, bán dẫn châu Âu giảm 23%.
- Ngay cả những công ty có kết quả kinh doanh tích cực như TSMC và ASML cũng bị bán tháo.
Điều này cho thấy đây là một cuộc thanh lý mang tính cơ cấu, không phải do suy yếu nền tảng. Khi một số ít mã cổ phiếu chiếm tỷ trọng quá lớn trong danh mục đầu tư, bất kỳ cú sốc thanh khoản nào cũng có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền. Goldman ước tính rằng quá trình deleveraging này đã tiến triển được khoảng 70-80% chặng đường.
Nhưng có một điểm khác biệt quan trọng: trong khi thị trường chứng khoán đang thiếu một chất xúc tác ngắn hạn để đảo chiều, thì crypto lại không hoàn toàn nằm trong vòng xoáy đó. Tại sao? Bởi vì cấu trúc thị trường crypto khác biệt. Trước hết, các vị thế đòn bẩy trong crypto đã phần lớn được thanh lý từ tháng 5 đến tháng 6, khi Bitcoin giảm từ 72.000 xuống 58.000 USD. Tổng hợp đồng mở (open interest) trên các sàn giao dịch phái sinh giảm 35% so với đỉnh tháng 3. Tỷ lệ funding rate đã âm trong suốt 10 ngày liên tiếp, cho thấy tâm lý short đang áp đảo.
Tuy nhiên, sự khác biệt về chất xúc tác mới là yếu tố quyết định. Phố Wall có thể kỳ vọng vào một mùa báo cáo lợi nhuận mạnh mẽ từ các ông lớn công nghệ vào cuối tháng 7, hoặc một tín hiệu dovish từ Fed. Crypto thì không có lịch sự kiện tương tự. Các chất xúc tác tiềm năng như ETF Ethereum spot vừa được phê duyệt, nhưng dòng vốn vào vẫn ảm đạm. Các sự kiện như token unlock, hard fork, hay tin tức về regulation thường khó dự đoán và mang tính phân mảnh.
Một điều trái ngược với suy nghĩ thông thường: nhiều người cho rằng khi cổ phiếu công nghệ Mỹ hồi phục, crypto sẽ tăng theo. Tôi không đồng tình. Lịch sử cho thấy mối tương quan giữa Nasdaq và Bitcoin thường dao động rất thất thường. Trong ngắn hạn, nếu các quỹ đầu cơ buộc phải bán thêm để đáp ứng margin call, họ có thể rút thanh khoản khỏi mọi tài sản rủi ro, bao gồm crypto. Đây chính là điểm mù: sự phục hồi của cổ phiếu công nghệ có thể sẽ diễn ra chậm và phân hóa, trong khi crypto vẫn đang tìm đáy cục bộ.
Tôi đã theo dõi dòng tiền stablecoin trên chuỗi. Trong 7 ngày qua, tổng cung USDT và USDC trên các sàn giao dịch tập trung giảm 1,2 tỷ USD. Đây là dấu hiệu của dòng vốn rút khỏi thị trường, chứ không phải tích lũy. Thêm vào đó, tỷ lệ Bitcoin nắm giữ bởi các holder dài hạn tiếp tục tăng, nhưng số lượng địa chỉ hoạt động hàng ngày giảm 12% so với tháng trước. Điều đó cho thấy hoạt động giao dịch đang yếu ớt.
Vậy đâu là tín hiệu quan trọng nhất cần theo dõi trong tuần tới? Đó là liệu các chỉ số momentum trong thị trường crypto có tạo đáy hay không. Tôi sẽ tập trung vào ba điểm: (1) funding rate có chuyển từ âm sang dương bền vững không, (2) tổng cung stablecoin trên sàn có tăng trở lại không, và (3) những đồng altcoin layer-1 như Solana, Avalanche có giữ được các vùng hỗ trợ kỹ thuật quan trọng không. Nếu không có chất xúc tác mới, crypto có thể sẽ đi ngang trong biên độ hẹp, chờ đợi thị trường chứng khoán Mỹ phục hồi trước.
Dữ liệu không có cảm xúc, nhưng tôi thì có. Và cảm xúc của tôi lúc này là sự thận trọng có suy tính. Đừng vội mua đáy khi những con sóng ngầm vẫn chưa lắng xuống.
