Hook
Hãy nhìn vào con số. Đầu năm 2025, Visa và Coinbase công bố một báo cáo: tổng tốc độ của stablecoin vào quý 4/2024 đạt 13.56. Gấp 8 lần tốc độ của tiền mặt Mỹ (M1 velocity: 1.65). Nghe có vẻ như stablecoin đang thay thế tiền mặt trong tiêu dùng. Nhưng hãy mổ xẻ. Tốc độ bán lẻ — những giao dịch dưới 250 đô la — chỉ 0.08. 0.08. Con số đó nói lên tất cả. Code không biết nói dối. Và dữ liệu cũng vậy.
Context
Tốc độ tiền đo lường số lần một đơn vị tiền được sử dụng trong một khoảng thời gian. Stablecoin đã tăng gấp đôi tổng cung từ đầu năm 2024 lên khoảng 200-300 tỷ USD. Khối lượng giao dịch hàng tháng vượt 1 nghìn tỷ USD. Tăng 4-5 lần. Điều đó khiến tốc độ tăng vọt. Nhưng nguồn dữ liệu từ Visa Economic Empowerment Institute và Coinbase Institutional đã lọc ra “khối lượng điều chỉnh thực thể” — loại bỏ các giao dịch nội bộ, bot, và chuyển tiền rác. Kết quả: phần lớn khối lượng đến từ giao dịch tài chính: arbitrage, market making, derivatives, và thế chấp. Chỉ một phần rất nhỏ là thanh toán hàng hóa và dịch vụ.
Core
Đây là sự thật phũ phàng. Tốc độ tổng thể 13.56 nói dối nếu bạn nghĩ nó phản ánh tiêu dùng. Hãy so sánh: Fedwire — hệ thống thanh toán liên ngân hàng Mỹ — có tốc độ 93.84. Gấp 7 lần stablecoin. Và Fedwire chỉ chạy vào ngày làm việc. Stablecoin chạy 24/7. Vậy tại sao stablecoin vẫn chậm hơn? Bởi vì Fedwire xử lý thanh toán bán buôn khổng lồ giữa các ngân hàng. Còn stablecoin chủ yếu phục vụ các sàn giao dịch và quỹ đầu cơ. Mọi thứ đều có dấu vết. Dấu vết trên chuỗi cho thấy các địa chỉ lớn (whale) chiếm hơn 90% khối lượng. Các giao dịch nhỏ lẻ hầu như không tồn tại. Entity-adjusted volume tăng mạnh, nhưng đó là do các tổ chức chuyển tiền qua lại để kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá và lãi suất. Đây không phải là “tiền” trong nền kinh tế thực. Đây là cờ bạc tài chính với tốc độ cao.
Tôi đã kiểm toán hàng trăm hợp đồng thông minh. Tôi biết sự khác biệt giữa một giao dịch thực sự và một giao dịch “wash”. Dữ liệu của Visa cho thấy stablecoin đang được sử dụng như một lớp thanh toán bán buôn hiệu quả. Nhưng đừng nhầm lẫn nó với tiêu dùng. Retail velocity 0.08 có nghĩa là mỗi stablecoin chỉ được dùng cho chi tiêu nhỏ lẻ 0.08 lần mỗi quý. Tức là trung bình 12.5 quý mới có một giao dịch tiêu dùng. Trong khi M1 velocity 1.65 nghĩa là mỗi đô la Mỹ được dùng 1.65 lần mỗi quý cho hàng hóa và dịch vụ. Stablecoin kém xa.
Contrarian
Nhưng phe bò có lý. Tốc độ tăng thực sự cho thấy stablecoin đang được các tổ chức chấp nhận rộng rãi hơn. Kho bạc doanh nghiệp đang dùng stablecoin để thanh toán xuyên biên giới. Các quỹ đầu tư dùng làm tài sản thế chấp cho giao dịch phái sinh. Đây là sự chuyển đổi từ “công cụ đầu cơ” sang “cơ sở hạ tầng thanh toán”. Nếu nhìn vào tốc độ tăng trưởng kép, stablecoin đang mở rộng nhanh hơn bất kỳ mạng lưới thanh toán nào trong lịch sử. Và khi các ngân hàng trung ương phát hành CBDC, stablecoin sẽ là cầu nối. Tôi không phủ nhận tiềm năng. Nhưng tôi yêu cầu bằng chứng. Hãy chỉ cho tôi một cửa hàng tạp hóa ở Mỹ chấp nhận thanh toán bằng USDT. Tôi đợi. Đọc kỹ hợp đồng, đừng tin lời quảng cáo. Tốc độ bán lẻ là thước đo duy nhất cho thấy stablecoin có thực sự đi vào đời sống hay không. Và hiện tại, nó gần như bằng 0.
Takeaway
Stablecoin đang chiến thắng trong cuộc chiến thanh toán bán buôn. Nhưng thua trong cuộc chiến tiêu dùng. Nếu bạn đầu tư vào các dự án stablecoin hoặc DeFi phụ thuộc vào khối lượng giao dịch, hãy theo dõi tốc độ bán lẻ. Nếu nó không tăng lên 0.2 trong vòng 12 tháng tới, thì câu chuyện “stablecoin thay thế tiền mặt” chỉ là ảo tưởng. Và tôi sẽ ở đây để nhắc bạn: Code không biết nói dối. Nhưng dữ liệu có thể bị hiểu sai. Hãy mổ xẻ nó.
